Jak zmienić swoje życie a identyfikowanie czynników utrudniających realizację celów

Zmiana codziennych przyzwyczajeń zwykle zaczyna się od zauważenia rzeczy, które przedtem wykonywało się prawie w sposób automatyczny. Sposób reagowania na stres, odkładanie obowiązków, unikanie skomplikowanych rozmów czy ciągłe porównywanie się z innymi mogą przez długi czas wydawać się zwykłą częścią dnia. Dopiero obserwacja własnych zachowań pozwala sprawdzić, które z nich de fakto służą określonym celom, a które utrudniają ich realizację.

Pytanie, jak zmienić swoje życie, nie musi zatem oznaczać nagłego przewrócenia codzienności do góry nogami. Często chodzi raczej o rozpoznanie powtarzających się schematów i stopniowe modyfikowanie tych elementów, na które dana osoba ma realny wpływ. W praktyce znaczenie moraz określenie, czego poprawnie oczekuje się od zmiany. Przeciwnie wygląda praca nad lepszą organizacją czasu, inaczej nad relacjami, a jeszcze całkiem inaczej nad sposobem reagowania w sytuacjach napięcia.

W tym kontekście często pojawia się pojęcie rozwój osobisty, które obejmuje sporo różnych działań i nie ma jednego, uniwersalnego przebiegu (zobacz więcej: rozwój osobisty ebook). Dla jednej osoby będzie to nauka planowania i wyznaczania granic, dla innej zdobywanie nowych umiejętności lub praca nad sposobem komunikowania własnych potrzeb. Ważne jest rozróżnienie wśród konkretną zmianą zachowania a samym zdobywaniem wiedzy. Można przeczytać sporo książek dotyczących organizacji, motywacji czy relacji, a równocześnie nie zmienić żadnego codziennego nawyku. Z drugiej strony dosłownie niewielka modyfikacja rutyny może ujawnić kłopoty, których uprzednio nie było widać. Np ustalenie bardziej realistycznego planu dnia może zaprezentować, że trudność nie wynika z braku czasu, lecz z częstego przerywania pracy. W takich przypadkach przydatne jest sprawdzanie efektów własnych decyzji zamiast zakładania z góry, że określona metoda będzie właściwa dla każdego.

W opisach pracy nad nawykami i sposobem myślenia można także spotkać określenie programowanie umysłu podświadomego. Jest ono używane w różnych kontekstach, między innymi przy omawianiu automatycznych reakcji, przekonań a także utrwalonych sposobności interpretowania zdarzeń. Warto jednak zachować ostrożność wobec uproszczonego przedstawiania umysłu jako systemu, który można dowolnie „przeprogramować” za pomocą pojedynczych technik (sprawdź: jak podświadomość wpływa na nasze życie). Na zachowanie wpływa wiele czynników, takich jak wcześniejsze doświadczenia, aktualna sytuacja, emocje, środowisko oraz wyuczone schematy działania. Powtarzanie określonej czynności może sprzyjać utrwalaniu nawyku, ale nie oznacza automatycznej zmiany wszystkich związanych z nim przekonań. W praktyce pomocne bywa dokładne określenie sytuacji, w których pojawia się określony schemat, oraz sprawdzenie, co zwykle następuje wprost przed nim i po nim. Taka obserwacja umożliwia pracować nad konkretnym zachowaniem zamiast traktować zmianę jako abstrakcyjny proces.

Nie każda próba zmian swojego życia przebiega w sposób równy. Początkowa motywacja może być wysoka, a po kilku tygodniach pojawia się zmęczenie, brak czasu lub powrót do wcześniejszych przyzwyczajeń. Jest to również moment, w którym warto oszacować, czy przyjęte założenia były możliwe do utrzymania w zwykłych ustaleniach. Zbyt duża liczba przemian naraz na prawdę bardzo często utrudnia uwarunkowanie, co w rzeczywistości przyniosło konkretny skutek. Z kolei bardzo nieznaczny zakres działania może nie dawać wystarczających informacji o tym, czy obrany kierunek ma sens. Dlatego obserwowanie własnych reakcji, zapisywanie powtarzających się trudności i korygowanie wcześniejszych wymogów może być częścią dłuższego procesu. Zmiana sposobu działania nie zawsze znaczy wyeliminowanie określonych zachowań. Niekiedy chodzi o nauczenie się rozpoznawania momentu, w którym pojawia się stary schemat, i świadome wybranie innej reakcji. Takie podejście pozwala patrzeć na modyfikację bardziej praktycznie, bez wymagania natychmiastowych rezultatów i bez przypisywania jednej technice odpowiedzialności za cały proces.

Zobacz więcej: programowanie umysłu podświadomego.